​Klanten kiezen. Dat is voor Woonbedrijf net zo vanzelfsprekend als voor elke andere organisatie die klantgericht wil werken. Binnenkort bestaat er ook zoiets als ‘keuzevrijheid light’: je laat een klant kiezen, en bevalt zijn keuze je niet, dan verkoop je gewoon een keihard nee. Absurd? Minister Blok en Aedes, de vereniging van woningcorporaties, vinden van niet.

 

Niet te verkopen

Stelt u zich eens voor dat u in de polisvoorwaarden van uw zorgverzekering een lijst vindt met therapieën en medicijnen die worden vergoed. Sommige goedkopere vormen worden geheel vergoed, terwijl voor bepaalde duurdere alternatieven een bijbetaling gevraagd wordt. Tot zover prima. U bent bij de huisarts geweest en hebt na overleg een recept gekregen voor een van de duurdere medicijnen. Maar van de apotheker krijgt u deze pil niet mee, want de verzekeraar vindt het onzin dat artsen en farmaceuten eraan meewerken dat mensen zoveel geld aan hun gezondheid uitgeven. Terwijl u verontwaardigd staat te wezen over zoveel betutteling, meldt zich een nieuwe patiënt aan de balie. Die heeft zich verzekerd bij een maatschappij voor 'hoger opgeleiden' en gekozen voor de goedkopere pillen. Maar de apotheker mag hem alleen dure medicijn verkopen, omdat alle goedkope pillen voorbehouden zijn aan patiënten met een goedkope basisverzekering. Volg u het nog?

 

Huurtoeslag in een notendop

Iets soortgelijks gaat een flink aantal huurders in de toekomst overkomen, als gevolg van regelgeving van minister Blok en mogelijk gemaakt door Aedes. Om duidelijk te maken hoe dit werkt, eerst een klein lesje 'huurtoeslag voor dummies'.

 

Huurders die een jaarlijks inkomen hebben beneden een bepaalde grens - voor meerpersoonshuishoudens ongeveer € 30.000 - krijgen een bijdrage in de kosten van een sociale huurwoning. Ze mogen een woning huren met een huurprijs tot maximaal € 710 per maand. Voor een duurdere woning krijgen ze geen huurtoeslag. De huurtoeslaggrens van € 710 valt samen met de zogenaamde liberalisatiegrens. Beneden die grens bewaakt de overheid de huurprijs.

 

Nu is het bedrag van € 710 niet het enige grensbedrag. We kennen ook de zogenaamde aftoppingsgrens die, voor tweepersoonshuishoudens, op € 577 ligt. Kort gezegd stijgt het bedrag van de huurtoeslag tot aan dit bedrag met de huurprijs mee. Dat stopt bij die aftoppingsgrens en daarboven moet de huurder elke stijging van de huurprijs zelf betalen.

 

Discutabel regeltje

Wat gaat er binnenkort veranderen? In de regels voor de huurtoeslag helemaal niets. Maar de minister heeft bij de herziening van de woningwet een discutabel regeltje ingevoerd (een zogenaamde Algemene Maatregel van Bestuur). Dat regeltje bepaalt dat woningcorporaties
jaarlijks moeten aantonen dat in 95% van de gevallen waarin ze een woning verhuurden aan iemand met recht op huurtoeslag, de huur van die woning onder de aftoppingsgrens lag. En anders moet die woningcorporatie een flinke boete betalen.

 

Die 95% is een heel hoog percentage, waarop je eigenlijk alleen maar kunt sturen door huurders die recht hebben op huurtoeslag uitsluitend de goedkopere woning aan te bieden. En dat betekent dan weer dat je de huurder die geen recht heeft op huurtoeslag, omdat zijn inkomen daarvoor te hoog is, alleen maar duurdere woningen kunt aanbieden. De goedkopere heb je immers hard nodig voor de klanten met huurtoeslag.

 

Ingreep in keuzevrijheid

Ik kan allerlei argumenten bedenken waarom het misschien eerlijker, of voor de overheid goedkoper is om de woningen op deze manier op basis van inkomen te verdelen. We weten echter te weinig van het keuzegedrag van woonconsumenten om zo'n ingreep in de keuzevrijheid te rechtvaardigen. Bovendien is het een maatregel die anders uitpakt in verschillende delen van de woningmarkt, in de diverse regio's en voor verschillende woningtypen en inkomensgroepen. Daar komt bij dat het een regeling is met hoge uitvoeringskosten en onvoorspelbare effecten, want misbruik en ontwijkend gedrag liggen op de loer.

 

Eerlijk over afpakken

Maar het is vooral een laffe maatregel. Want als je wilt dat mensen met huurtoeslag geen duurdere woning huren, verlaag dan alsjeblieft gewoon de huurtoeslaggrens naar het niveau van de aftoppingsgrens. Of, in het voorbeeld waar ik mee begon: haal de duurdere medicijnen gewoon uit het vergoedingsoverzicht. Wees dan als politicus dapper en vertel de kiezers wat je van ze afpakt. En waarom laat belangenbehartiger Aedes haar leden zo misbruiken door de minister? Omdat de leden van Aedes in april 2014, in hun eeuwige vlucht naar voren, een rapport hebben goedgekeurd waarin ze zich ontfermden over de smalle beurs van hun klanten. En daarbij zelf letterlijk opschreven dat betaalbaarheid vóór keuzevrijheid gaat. Dat hoefde men de minister kennelijk maar één keer te zeggen...

comments powered by Disqus

Marc Eggermont

Marc Eggermont is ruim 12 jaar algemeen directeur van Woonbedrijf geweest. In deze periode schreef hij regelmatig blogs over de woningmarkt.

close